• U bent hier:
  • Home
  • Privacy op school

Privacy op school

Leerlingen en hun recht op privacy

Het spreekt vanzelf dat uw school de persoonsgegevens bijhoudt van uw leerlingen. Vergeet evenwel niet dat de privacywet op die gegevensbestanden van toepassing is. U verwerkt die leerlingengegevens voor uw leerlingenadministratie, leerlingenbegeleiding en studiebeoordeling en ze houden vooral verband met hun studiekeuze, schoolprestaties, gedragsproblemen, afwezigheden, examenresultaten, enz. Zij zijn noodzakelijk om uw onderwijs en opvoedingsopdracht te kunnen uitvoeren. Daarom is, net zoals de privacywet het vereist, uw verwerking van leerlingengegevens gerechtvaardigd.

Maar ook de leerlingen hebben recht op privacy. Daarom legt de privacywet aan diegene die de persoonsgegevens verzamelt, opslaat of verspreidt - de zogenaamde verantwoordelijke voor de verwerking - bepaalde voorwaarden op. Het kan daarenboven zijn dat specifieke onderwijsregelgeving bijkomende voorwaarden oplegt (bv. Omzendbrief SO/2003/02 van 15 april 2003 over “Bewaartermijn van leerlinggebonden documenten”). We verwijzen ook nog naar de specifieke reglementering over het multidisciplinair dossier dat het CLB bijhoudt: het besluit van de Vlaamse regering van 12 september 2008 betreffende het multidisciplinair dossier in de centra voor leerlingenbegeleiding. Die wetgeving is evenwel niet van toepassing op het dossier dat de school beheert. Maar het kan u wel van nut zijn als inspiratiebron of als houvast om op een deontologische manier om te gaan met leerlingengegevens wanneer eigen regelgeving ontbreekt.

Welke voorwaarden moet u nu precies naleven volgens de privacywet?

  1. Informatie over uw leerlingen inzamelen, mag alleen als uw leerling of de ouders daarvoor specifiek toestemming geven. Maar het mag ook als u zich kan beroepen op een rechtsgrond. Een toetredingsovereenkomst, een wettelijke verplichting/toelating, het algemeen belang, een gerechtvaardigd privaat belang, zijn hier voorbeelden van een rechtsgrond.
  2. De informatie die u over uw leerling optekent, moet ter zake dienend zijn (het is bijvoorbeeld niet nodig te weten wat de seksuele geaardheid is van uw leerling) en moet ook proportioneel zijn aan uw doel. Dit wil zeggen dat de gegevens die u inzamelt noodzakelijk moeten zijn om uw gerechtvaardigd doel te kunnen bereiken. Neem dit devies in acht: need to know en niet nice to know : select before you collect.
  3. De leerling heeft het recht de informatie in te zien die u over hem hebt opgeslagen.
  4. U mag die informatie niet aan iemand anders doorgeven, tenzij de leerling (of zijn ouders) daarvoor zijn specifieke toestemming geeft of als er een wettelijke toelating of verplichting is.
  5. Eens u uw doel hebt bereikt, mag u de gegevens van uw leerlingen niet verder bewaren, behalve indien dit wettelijk verplicht wordt. Tot zolang moet u tevens de gegevens actualiseren.
  6. En ten slotte moet u ervoor zorgen dat personen die daarvoor niet gemachtigd zijn, de persoonlijke gegevens van uw leerlingen niet kunnen inkijken. Zo moet bijvoorbeeld niet iedereen die op school werkt toegang krijgen tot deze gegevens.

Conclusie

De privacywet wil de privacy van de leerling garanderen door te beletten dat een schoolinstelling persoonsgegevens van een leerling zou verwerken die, gelet op het doel van de school, niet relevant of ongerechtvaardigd zijn of de gegevens onbeveiligd zou registreren, bewaren of verstrekken aan derden.

Reacties (12)

Anonymous - wo, 05/10/2011 - 08:11

Kan ik als directeur van een vrije basisschool adresgegevens van 2,5 jarigen opvragen in de gemeente om ouders aan te schrijven voor een infonamiddag op school. Het doel is ouders te bereiken die een kindje hebben die voor de eerste keer naar school moet. Dank u wel

Het 'Ik beslis'-team - di, 11/10/2011 - 08:14

Beste,

Dag mag niet. U moet namelijk het finaliteitsbeginsel uit artikel 4 van de privacywet eerbiedigen.

Dit artikel 4 stelt onder andere dat persoonsgegevens alleen voor welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden mogen worden verkregen en dat die gegevens niet verder mogen worden verwerkt op een manier die onverenigbaar is met die doeleinden. Om te zien of een verdere verwerking onverenigbaar is, wordt rekening gehouden met de redelijke verwachtingen van de betrokkene maar ook met de wettelijke bepalingen die van toepassing zijn.

Wat houdt dit nu precies in voor u als schooldirectie? Volgens de wet mag een school alleen persoonsregisters opvragen uit het bevolkingsregister voor taken van algemeen belang die in de lijn liggen van haar algemene opdracht en doelstelling. De kerntaak van een school is goed onderwijs verstrekken en het is duidelijk dat wanneer u zich als school poogt te positioneren op de leerlingenmarkt door actief leerlingen te werven, dit niet tot de kerntaken behoort.

We kunnen dus besluiten dat het voor de scholen niet toegestaan is om lijsten uit het bevolkingsregister op te vragen met de bedoeling daarmee leerlingen te werven.

Met vriendelijke groeten,

Het ‘Ik beslis’-team

Anonymous - wo, 16/11/2011 - 15:25

Beste,

Kunt u een voorbeeld geven van een toetredingsovereenkomst, een wettelijke verplichting/toelating, het algemeen belang, een gerechtvaardigd privaat belang ?

Met vriendelijke groeten

Bedankt.

Het 'Ik beslis'-team - ma, 21/11/2011 - 07:42

Beste,

De verschillende rechtsgronden die we onder punt 1 vermelden, zijn gebaseerd op artikel 5 van de Privacywet. Via volgende link kan u dit artikel meer in detail bekijken: http://www.privacycommission.be/nl/static/pdf/wetgeving/wet_privacy_08_1....
Deze wet schrijft immers voor dat een verwerking (zoals het opvragen, raadplegen of gebruiken) van persoonsgegevens (zoals een naam, adres of telefoonnummer) slechts in deze limitatief omschreven gevallen mogelijk is.

Hieronder kan u enkele voorbeelden terugvinden van mogelijke rechtsgronden, die niet noodzakelijk beperkt blijven tot de onderwijswereld:
- Toestemming (die volgens de Privacywet vrij, specifiek en op informatie moet berusten): bv. het nemen of publiceren van een gerichte foto van een leerling.
- Toetredingsovereenkomst: de meest bekende voorbeelden zijn hier het aangaan van een verzekeringsovereenkomst of het afsluiten van een arbeidsovereenkomst, waarbij ook steeds bepaalde persoonsgegevens nodig zijn.
- Wettelijke verplichting/toelating: de wetgeving die we hierboven reeds vermelden met betrekking tot het multidisciplinair dossier van het CLB is hier een voorbeeld van, net als de Camerawet die toelaat dat een bewakingscamera personen filmt.
- Algemeen belang: hier vallen veel verwerkingen onder die door de nood- en hulpdiensten worden verricht.
- Gerechtvaardigd privaat belang: dit is de moeilijkste rechtsgrond, omdat het eerder een restcategorie vormt. De verwerking moet niet alleen noodzakelijk zijn maar er moet ook worden nagegaan of er tussen de tegengestelde belangen van enerzijds de betrokkene en anderzijds de verantwoordelijke wel een evenwicht is. Een voorbeeld hiervan geven is evenwel moeilijk aangezien dit geval tot geval zal worden beoordeeld. Onder meer de direct marketing sector kan deze rechtsgrond in bepaalde gevallen inroepen.

Voor meer informatie over de Privacywet kunnen wij u verwijzen naar de website van de Privacycommissie, waar u via http://www.privacycommission.be/nl/in_practice/privacy/ meer informatie kan lezen, niet alleen over de Privacywet zelf maar ook omtrent de rechten en plichten die deze wet in het leven heeft geroepen.

Het ‘Ik Beslis’ team

Anonymous - do, 01/12/2011 - 13:01

Ik studeer op een mbo instelling.
Het is hier gebruikelijk dat de adresgegevens die ik heb doorgegeven aan de afdeling administratie dat die op de schoolwebsite staan.
Dit is dus niet echt openbaar omdat je moet inloggen maar alle studenten van de hele school en leerkrachten kunnen je gegevens zien.
Daarnaast moet je ook je opdrachten uploaden en ook die kan de hele school zien.
Bij deze opdrachten moet je soms vertellen over je familie en je cv uploaden is ook 1 van de opdrachten maar ik vraag mij af hoe het zit met privacy.
Is het ook toegestaan voor een school om al je cijfers in de school te hangen?
Tot slot is het zo dat ik voor elk vak het hoogst scoor en dit is goed voor mijn rapport maar het vraagt extra werk.

Ben je als student verplicht om je medestudenten bijles te geven als je docent erop staat?
Ik dacht dat ik naar school kwam voor mijzelf en als de rest er niks of weinig van begrijpt is het dan toch niet mijn verantwoordelijkheid of wel?

Het 'Ik beslis'-team - di, 13/12/2011 - 11:45

Beste,

Jouw berichtje bevat net te weinig informatie om een precies en gedetailleerd antwoord te kunnen geven, maar de vraag kan inderdaad gesteld worden of al jouw adresgegevens zichtbaar moeten zijn voor zowel studenten van de hele school als voor leerkrachten. Dat de afdeling administratie van de school jouw gegevens heeft, is niet meer dan logisch en ook het feit dat de leerkrachten waarbij je les volgt jouw adresgegevens bezitten kan nog enigszins begrepen worden maar dat andere leerkrachten of de studenten van de ganse school hierover beschikken, lijkt wat van het goede teveel. Dit zou immers in aanvaring kunnen komen met het zogenaamde proportionaliteitsbeginsel dat stelt dat persoonsgegevens (zoals de naam, het adres en het telefoonnummer) niet overmatig mogen zijn. Je kan eenzelfde redenering volgen voor de opdrachten die je moet maken en die zichtbaar zouden zijn voor de ganse school en voor de cijfers die algemeen toegankelijk zouden zijn.
Wat de eventuele verplichting betreft om bijles te geven omdat je hoog scoort voor elk vak, dienen we te antwoorden dat dit geen bevoegdheid is van de Privacycommissie. Zij is slechts bevoegd om uitspraak te doen over vragen in verband met de privacywet. Deze wet is van toepassing als er een zogenaamde verwerking gebeurt van persoonsgegevens, dus als bijvoorbeeld jouw naam en adres worden gebruikt (bv. in de databank van de school). Het feit dat je bijles zou moeten geven aan medestudenten is in dat opzicht geen verwerking van persoonsgegevens in de zin van de privacywet.

Met vriendelijke groeten
Het Ik Beslis team

Anonymous - di, 20/12/2011 - 15:09

Mag/moet een leerkracht in het kader van een sociaal onderzoek door de rechtbank in verband met hoede- en bezoekrecht haar waarnemingen/feiten doorgeven? Is het feit dat het kind lijdt onder de situatie hierin een bepalende factor?

Het 'Ik beslis'-team - ma, 09/01/2012 - 15:18

Beste

Gelet op de gevoelige aard van de vraag en zonder de concrete context te kennen is het niet evident om een antwoord te geven op deze vraag. Bovendien betreft het een vraag die op het randje balanceert van de bevoegdheden van de Privacycommissie.

De rechtbank kan in een aantal gevallen overgaan tot een sociaal onderzoek. Een dergelijk onderzoek helpt de rechter immers om een beslissing te nemen in het belang van het kind. In eerste instantie is dat onderzoek dan ook bedoeld om de kinderen te horen en om informatie te verzamelen over zijn omgeving. Derden kunnen eventueel ook gehoord worden door de justitieassistent die het onderzoek concreet voert. Sommige derden kunnen evenwel gebonden zijn aan een beroepsgeheim (bv. een zorgverstrekker) of aan een zeker ambtsgeheim (bv. bepaald schoolpersoneel) wat het doorgeven van informatie kan bemoeilijken.

Het Kinderrechtenverdrag stelt steeds het belang van het kind op de eerste plaats. Dit is dan ook de rode draad in het verhaal en elk concreet geval vereist een secure afweging gelet op de steeds gevoelige context. De beperkte informatie in uw bericht en het feit dat het antwoord niet helemaal onder de bevoegdheid van de Privacycommissie valt, maakt het moeilijk om meer in detail te antwoorden op de vraag. Andere personen zijn waarschijnlijk beter geplaatst om in onze plaats te antwoorden, we denken dan bv. aan de mensen die in de praktijk dergelijke onderzoeken dienen te voeren, zoals de justitieassistenten. Via volgende link kan u in dat verband bv. een brochure terugvinden met algemene informatie over dergelijke sociale onderzoeken: http://justitie.belgium.be/nl/binaries/De%20sociale%20studie_tcm265-1384.... Op het einde van deze brochure staan de contactgegevens vermeld van de verschillende justitiehuizen.

Het 'Ik beslis'-team

Anonymous - di, 10/01/2012 - 13:10

Mag een inrichtende macht de examenresultaten van leerlingen (centraal) bewaren voor wetenschappelijke doeleinden.
De inrichtende macht wil in kaart brengen in welke mate de resultaten uit het basisonderwijs voorspellen hoe de schoolcarrière in het secundair onderwijs zal verlopen. De inrichtende macht verwerkt alleen de gegevens van haar eigen scholen, maar linkt hiervoor wel de examenresultaten van de leerling aan zijn naam.

Het 'Ik beslis'-team - do, 12/01/2012 - 14:42

Beste,

Het zogenaamde finaliteitsbeginsel uit de privacywet (artikel 4) stelt dat persoonsgegevens alleen voor welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden mogen worden verkregen en dat die gegevens niet verder mogen worden verwerkt op een manier die onverenigbaar is met die doeleinden. Om te zien of een verdere verwerking onverenigbaar is, wordt rekening gehouden met de redelijke verwachtingen van de betrokkene maar ook met de wettelijke bepalingen die van toepassing zijn.

Een school houdt natuurlijk persoonsgegevens van leerlingen bij, onder andere voor leerlingenadministratie, leerlingenbegeleiding en studiebeoordeling.

De centrale vraag die zich hier stelt is met name of de wetenschappelijke doeleinden waarvan sprake (met name het verwerken van examenresultaten uit het basisonderwijs met het oog op het voorspellen van de schoolcarrière in het secundaire onderwijs) al dan niet een zogenaamde verdere/latere verwerking is ten opzichte van het oorspronkelijke doel van het verwerken van deze examenresultaten. Het verder gebruiken van deze examenresultaten zal immers pas mogelijk zijn als deze verdere/latere verwerking compatibel is met het oorspronkelijke doeleinde. Aangezien het handelt over de inrichtende macht die gegevens verwerkt van haar eigen scholen, zou mogelijkerwijze kunnen besloten worden dat het bewaren van de examenresultaten voor wetenschappelijke doeleinden alvast niet zonder meer kan uitgesloten worden, maar om meer ten gronde uitspraak te doen zou de Privacycommissie over meer concrete details moeten beschikken.

Het 'Ik Beslis'-team

Anonymous - zo, 12/02/2012 - 15:05

Mag een directeur/directrice een leerling van 15 jaar binnenroepen in zijn kantoor, het kind verplichten om in te loggen op zijn facebook account, dan de leerling opdragen het lokaal te verlaten, en dan via zijn account informatie bijeen te zoeken om een dossier aan te leggen deze leerling om te gebruiken in een tuchtonderzoek?

Het 'Ik beslis'-team - vr, 17/02/2012 - 13:37

Beste,

Het is steeds raadzaam om op te letten met hetgeen je post op een sociaal netwerksite zoals Facebook, zeker als de Facebook pagina in kwestie via de gekozen privacyinstellingen voor het grote publiek zichtbaar is. Mocht de informatie publiekelijk consulteerbaar zijn, is het immers makkelijk om een screenshot te maken of een print-out te voorzien.

Zonder de concrete details te kennen, lijkt het ons alvast te verregaand te zijn om een leerling te verplichten om in te loggen op zijn Facebook account zodat een directeur/directrice nadien via deze account informatie kan bijeen sprokkelen om een tuchtdossier aan te leggen.

Met vriendelijke groeten
Het 'Ik Beslis'-team

Nieuwe reactie inzenden

Zelf reageren

Onder deze naam wordt uw bericht gepubliceerd
De inhoud van dit veld is privé en wordt niet publiek getoond.
Image CAPTCHA