Alles over het inzagerecht in leerlingengegevens
Meer informatie
- Wat houdt dit inzagerecht nu precies in?
- Waartoe dient het inzagerecht?
- Op welke manier verloopt dit inzagerecht?
- Wie heeft inzagerecht?
- Recht op verbetering van leerlingengegevens
- Heeft een leerling het recht om zijn examenresultaten in te zien?
Wat houdt dit inzagerecht nu precies in?
Voor het inzagerecht baseren we ons op artikel 10 van de privacywet dat stelt dat de gegevens aan de betrokkene, hier dus de leerling of zijn ouders, op hun verzoek in begrijpelijke vorm moeten worden meegedeeld.
We moeten echter een onderscheid maken tussen het recht op kennis van de informatie die wordt bedoeld in artikel 10 van de privacywet en het recht op informatie die verband houdt met de pedagogische uitgangspunten die het schoolbestuur heeft vastgelegd en die alle partijen - de ouders, de leerling en het schoolbestuur - bij de inschrijving van de leerling hebben aanvaard. Dit laatste recht is het veel ruimere recht op informatie van de ouders over hun kind in het schoolgebeuren via oudercontacten, infoavonden, klasagenda, schoolrapport, enz.
Waartoe dient het inzagerecht?
Omdat de privacywet vereist dat de gegevens in begrijpelijke vorm moeten worden meegedeeld, krijgen de leerling of zijn ouders de mogelijkheid te controleren of de school de kwaliteitseisen wel naleeft die de privacywet oplegt.
- Zijn de persoonsgegevens wel juist?
- Zijn ze gelet op het doel van de verwerking volledig en relevant?
- Is de registratie van bepaalde gegevens niet principieel verboden (bijv. gerechtelijke gegevens)?
- Worden er in het bestand geen gegevens langer dan toegestaan bewaard?
- Zijn er geen zwaarwegende en gerechtvaardigde belangen die verband houden met de bijzondere situatie van de leerling waardoor de leerling er zich tegen zou kunnen verzetten dat zijn persoonsgegevens door u worden verwerkt?
Op welke manier verloopt dit inzagerecht?
Het betekent alvast niet dat u een kopie van die informatie moet afleveren, bijvoorbeeld een kopie van de persoonsgegevens uit het leerlingendossier. Het betekent evenmin dat u uw uniek, manueel aangelegd leerlingendossier letterlijk ter inzage moet voorleggen, of dat u rechtstreeks toegang moet verschaffen tot het informaticasysteem als het gaat over een geïnformatiseerd leerlingendossier.
Het weze duidelijk dat de ouders of de leerling dit niet kunnen afdwingen op grond van de privacywet. Het is voldoende dat u meedeelt welke gegevens er precies worden verwerkt. Het is ook aan u als verantwoordelijke voor de verwerking om te bepalen op welke manier u die informatie zal verstrekken: online, mondeling, schriftelijk, op elektronische drager,…).
Het komt eigenlijk hierop neer dat u als verantwoordelijke voor de verwerking de keuze hebt om de betrokkenen het dossier te laten lezen, hem te vertellen wat in het dossier staat of hem een kopie van het dossier te geven.
Wanneer het echter nodig is om het inzagerecht reëel te maken, kan wel een afschrift vereist zijn. Bovendien kunnen ouders of de leerling zich soms beroepen op de ruimere wetgeving Openbaarheid van Bestuur die wel voorziet in een afschrift als recht.
Wat echter zeker niet kan, is dat u de ouders of de leerling de toegang tot het dossier zonder meer ontzegt.
Wie heeft inzagerecht?
De meerderjarige leerling of de ouders van de minderjarige leerling. Indien de leerling minderjarig is, moet hij getuigen van een voldoende graad van maturiteit, autonomie en onderscheidingsvermogen om zelf dit recht (mede) uit te oefenen. De ouders moeten bij de uitoefening van het recht optreden in het belang van de minderjarige leerling. Wanneer zou blijken dat een inzage niet in het belang van de leerling zou zijn, of wanneer u misbruik van gegevens vreest, dan is het aan te raden om geen inzage te verlenen.
Recht op verbetering van leerlingengegevens
De leerling en zijn ouders kunnen alle onjuiste gegevens over hemzelf kosteloos laten verbeteren. Voor de objectieve fouten, zoals een verkeerd adres, of een fout ingevoerde familienaam, zijn er geen noemenswaardige problemen. Maar binnen de onderwijswereld kan een verwerking van persoonsgegevens ook subjectieve beoordelingen bevatten. Dit is het geval wanneer een leraar een oordeelt velt over het talent en de mogelijkheden van de leerling. Dit is natuurlijk een lastige zaak want, uitzonderingen buiten beschouwing gelaten, kan meestal niet worden aangetoond dat de beoordeling niet klopt, juist omdat ze op subjectieve criteria steunen. Het is dus een feit dat ze bijna niet kan worden verbeterd. Als een leraar zijn (subjectieve) appreciatie baseert op een foute perceptie, dan moet de leerling de kans krijgen om die beoordeling te betwisten. Dit kan de leerling doen op grond van artikel 12 van de privacywet.
U moet een verklaring van die verbetering opnemen wanneer u de gegevens van die leerling verder doorgeeft aan derden. Het is echter wel zo dat de “verbetering” van subjectieve gegevens meestal beperkt blijft tot de vermelding dat de leerling de juistheid van het gegeven betwist. Dat betekent dat de leerling dus niet het recht heeft om zijn eigen beoordeling in de plaats te stellen. Anders zou dat betekenen dat hij over censuurrecht beschikt.
Heeft een leerling het recht om zijn examenresultaten in te zien?
Toegekende examenpunten zijn persoonsgegevens, zoals bedoeld in artikel 1 van de privacywet. Zij kunnen immers met een bepaalde leerling in verband worden gebracht.
Misschien kreeg u van een leerling al eens de vraag of hij zijn punten nog vòòr de deliberatie mag inkijken. We kunnen de deliberatie beschouwen als het valideringsproces van de examenpunten. Immers, de punten die u toekende na het examen, kunnen na beraad van de klassenraad nog aangepast worden, meestal in het voordeel van de leerling. Het heeft daarom niet veel zin de leerling inzage te geven in voorlopige en misschien zelfs incorrecte persoonsgegevens. Ook de wetgeving Openbaarheid van Bestuur laat toe een voorbarig openbaarheidsverzoek af te wijzen. Na de deliberatie zijn de examenpunten definitief en kunt u ze meedelen aan de leerling via het inzagerecht, zoals bedoeld in de privacywet of op basis van de wetgeving Openbaarheid van Bestuur.
Na de deliberatie is het dus zeker mogelijk dat een leerling inzage krijgt in zijn examenpunten als hij erom verzoekt.
Onthoud echter dat het inzagerecht er niet toe kan leiden dat een leerling zijn examenresultaten laat wijzigen op grond van het recht op verbetering van artikel 12 van de privacywet.